به گزارش خبرگزاری فارس از مشهد، کاشت زعفران در ایران قدمتی بیش از سه هزار ساله داشته و به دلیل عمل آمدن در خاک کویر به طلای سرخ و یا طلای کویر شهرت یافته ‌است.
کشاورزان از هر ۱۵۰ گل این محصول استراتژیک و مقرون به صرفه، یک گرم زعفران و از حدود ۱۴۷ هزار گل تازه، یک کیلو زعفران خشک به دست می‌آورند.
خاستگاه اصلی و جهانی این محصول گران‌قیمت ایران و استان خراسان رضوی بوده و در حال حاضر خانوارهای زیادی به ویژه در شهرستان‌های تربت حیدریه، قائنات، فردوس، گناباد، بجستان، سرایان، بیرجند و کاشمر در استان‌های خراسان رضوی و جنوبی و شهرستان‌های اقلید و استهبان در استان‌ فارس از این محصول روزگار می‌گذرانند.
با این حال با وجود ویژگی‌های منحصر به فرد این محصول از لحاظ فروش و خواص دارویی مشکلات عدیده‌ای گریبان‌گیر تولیدکنندگان آن است.
در حال حاضر کشاورزان زعفران و یا همان زعفران‌کاران با وجود بیشترین تلاش‌ها در این عرصه کمترین سود و منفعت را نصیب خود می‌کنند و در این زمینه داستان واسطه‌ها در این مقوله نقش گزنده‌ای را بازی می‌کند.

* نبود آب کافی مشکل اصلی زعفران‌کاران
یکی از زعفران‌کاران شهرستان تربت حیدریه از توابع استان خراسان رضوی در این باره می‌گوید: در حال حاضر نبود آب کافی مشکل اصلی زعفران‌کاران در این شهرستان است.
به گفته احمدرضا قربانی این مشکل تا جایی است که برای آبیاری زمین‌های کشاورزی باید متوسل به تانکرهای آب‌رسان شد همچنین دود نوسانات اخیر در بازار زعفران تنها به چشم زعفران‌کاران رفته و به نفع دلالان طلای سرخ می‌شود.
وی می‌افزاید: اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها و همچنین افزایش قیمت حامل‌های انرژی در طول چند ماه اخیر کار کشاورزان و زعفران‌کاران را مشکل‌تر کرده است که باید در این زمینه دولت کمک‌های بیشتری از این قشر داشته باشد.

* اسپانیا مالک ارزش افزوده زعفران ایران
در همین زمینه دبیر شورای ملی زعفران ایران، اسپانیا را صاحب ارزش افزوده زعفران کشور می‌داند و متذکر می‌شود: این محصول در کشورهایی چون اسپانیا بسته‌بندی و به بازارهای جهانی عرضه می‌شود، همچنین این کشورها در بحث فرآوری پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای را داشته‌اند.
فرشید منوچهری ادامه می‌دهد: بیش از 95 درصد زعفران جهان در ایران تولید می‌شود که این امر خود گویای ظرفیت عظیم و غنی این محصول در این کشور بوده و باید توجهات کافی به این مسئله صورت پذیرد.
وی با بیان اینکه بیش از 70 درصد زعفران تولیدی در کشور صادراتی است، می‌گوید: در همین راستا تنها 25 تا 30 درصد از تولید این محصول با ارزش در داخل کشور مورد استفاده مردم قرار می‌گیرد.
دبیر شورای ملی زعفران ایران با ابراز تاسف از قرار نگرفتن زعفران در سبد کالایی مصرف خانوار بیان می‌کند: این موضوع به عنوان یک مشکل اساسی در کشور مطرح است که باید با تقویت قدرت خرید مردم و اطلاع رسانی‌های مناسب به صورت کامل برطرف شود.
وی مصرف کم این محصول به صرفه از آب را از دیگر ویژگی‌های آن بر می‌شمرد و  عنوان می‌کند: همچنین این محصول دارای راندمان بسیار بالا و قابل کشت در بسیاری از نقاط کشور است که با یک برنامه‌ریزی جامع سطح زیر کشت مناسبی را در اقصی نقاط ایران می‌توان شکل داد.
منوچهری استان‌های خراسان رضوی و جنوبی را مستعدترین نقاط کشور در این رابطه می‌داند و خاطر نشان می‌کند: این استان‌ها به دلیل شرایط جغرافیایی و اقلیمی بیشترین ظرفیت را برای تولید این محصول استراتژیک در خود دارند.
وی با ابراز ناراحتی از وضعیت نامطلوب تولید زعفران در ایران یاد آور می‌شود: به همین دلیل با وجود تلاش‌های شبانه‌روزی کشاورزان و زعفران‌کاران ارزش افزوده این محصول به کشورهایی مانند اسپانیا تعلق می‌گیرد.
دبیر شورای ملی زعفران ایران ابراز می‌کند: این موضوعات دست به دست یکدیگر داده تا واردکنندگان عمده زعفران ایران یکی از سهم برندگان اصلی این محصول استراتژیک باشند.

* زعفران در هر ماه 20 درصد دچار نوسان قیمت می‌شود
نایب رئیس شورای ملی زعفران نیز در این باره می‌گوید: در حال حاضر به طور میانگین در هر ماه محصول زعفران دچار بیش از 20 درصد نوسان قیمتی می‌شود.
غلامرضا میری با بیان اینکه آمار دقیقی در ارتباط با صنعت زعفران وجود ندارد، می‌افزاید: همین امر به یکی از بزرگ‌ترین مشکلات و دغدغه‌های زعفران‌کاران و کشاورزان زمین‌های زعفران تبدیل شده است.
وی بیش از 180 تن از محصول زعفران تولیدی در کشور را منحصر به استان خراسان رضوی می‌داند و یادآور می‌شود: میزان تولید این محصول در کشور چیزی بالغ بر 250 تن بوده که استان خراسان رضوی سهم بسزایی در تولید این محصول خاص و ویژه دارد.
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران خراسان رضوی یکی از بزرگ‌ترین مشکلات این صنعت را نوسانات شدید قیمتی در این عرصه ذکر می‌کند و می‌گوید: این امر کار رقابت با سایر کشورها را برای زعفران‌کاران و فرآوری کنندگان این محصول بسیار دشوار می‌کند که باید در این راستا تدابیر لازم اندیشیده شود.
وی با انتقاد از متولیان ارائه آمار در حوزه زعفران بیان می‌کند: در این زمینه باید بسیار دقیق‌تر عمل شود تا نظام برنامه‌ریزی بتواند جایگاه زعفران را به حد مطلوب خود برای رقابت در بازارها جهانی برساند.

* تولید زعفران رو به کاهش است
مدیرعامل تعاونی زعفران‌کاران تربت‎حیدریه نیز به عنوان یکی از تشکل‌های مهم بخش خصوصی در حوزه زعفران می‌گوید: در حال حاضر تولید زعفران به ویژه در این شهرستان تربت‎حیدریه با کاهش 30 درصدی روبه‌رو شده است.
عبدالحمید اشراقی با درخواست از دولت برای برنامه‌ریزی‌های بسیار دقیق برای برون‌رفت از این مشکلات اعلام می‌کند: یکی از راه‌های جلوگیری از این معضل کمک به روستاییان و زعفران‌کاران برای تامین آب مورد نظر زمین‌های کشاورزی خود است.
وی خاطرنشان می‌کند: در حال حاضر بسیاری از زعفران‌کاران برای آبیاری مزارع زعفران خود متوسل به تانکرهای آب‌رسان شده‌اند که این امر به تدریج ضربه‌های مهلکی را به پیکره محصول زعفران می‌زند.

* پیاز زعفران کام افغانستان را شیرین کرد
هر چند در سال‌های اخیر اهتمام خوبی نسبت به تولید و فرآوری زعفران در کشور شده است اما نداشتن یک برند خاص برای این محصول با سابقه ایرانی، فرصت‌های بی‌بدیلی را برای کشورهایی چون اسپانیا و اخیرا افغانستان به وجود آورده است.
صادرات غیر منطقی این محصول در سال‌های گذشته به صورت فله و فرآوری کامل و منحصر به فرد این محصول توسط کشورهای اروپایی، نام ایران را از فهرست تولیدکنندگان زعفران دور نگه داشته است.
همچنین در چند سال اخیر کشاوزران افغانستان با واردات پیاز زعفران به این کشور و با آموزش‌هایی که توسط زعفران‌کاران ایرانی دیده‌اند پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای را در این زمینه داشته‌اند. 
با این وجود تنها با یک برنامه‌ریزی جامع و سیاست‌گذاری مناسب از سوی دولت و با همکاری بخش خصوصی می‌توان به آینده‌ای نسبتا روشن برای طلای سرخ امیدوار بود.
______________________
گزارش از: بنیامین یوسف‌زاده